ΑΡΧΙΚΗ | ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ | O νους που δεν μπορεί να αλλάξει άποψη, αχρηστεύεται

O νους που δεν μπορεί να αλλάξει άποψη, αχρηστεύεται

image

Στις σύγχρονες κοινωνίες, που η λογική τιθασεύει τα ζωώδη ένστικτα του ανθρώπου τα οποία μανιωδώς προσπαθεί να κρύψει, τα βήματα εξελίξεις είναι πελώρια. Τα ανθρώπινα όντα έχουν έμφυτο το μικρόβιο της εξερεύνησης και χάρη σε αυτό έχουν πετύχει τεράστια επιτεύγματα αντιστρόφως ανάλογα του μεγέθους τους.Πως γίνεται κάποιος -που δεν ξεπερνά τα δυο μέτρα- να έχει εξερευνήσει σχεδόν κάθε σημείο της γης και δειλά δειλά να κάνει αισθητή την παρουσία του και στους κοντινούς πλανήτες;Ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας!

Όμως είναι εξαιρετικά παράδοξο το γεγονός, ότι οι άνθρωποι επιζητούν συνέχεια να μάθουν κάτι καινούργιο,ενώ αναμασούν ακόμα αντιλήψεις περασμένων χρόνων που στέκονται ως τροχοπέδη στην αναβάθμιση του πολιτισμού τους.Γίνεται λόγος φυσικά για τα στερεότυπα: Τις πεπαλαιωμένες αντιλήψεις που αποδίδονται σε διάφορες κοινωνικές ομάδες και στοχεύουν στο στιγματισμό τους.Τα στερεότυπα θα λέγαμε, ότι αναπαράγονται από «μικρά» μυαλά και γεννιούνται από «μικρούς» ανθρώπους.Η κρηπίδα των στερεοτύπων είναι οι γενικεύσεις, που οδηγούν στην επίπλαστη κριτική που δέχονται οι περιθωριοποιημένες κοινωνικές ομάδες.Τα στερεότυπα είναι μια «διδασκαλία» που ξεκινάει από πολύ νωρίς, καθώς ριζώνουν βαθιά στα αθώα παιδικά μυαλά και παίρνουν τη μορφή προκαταλήψεων, γι’ αυτό κι είναι τόσο δύσκολο να της αποδεσμευτούμε.

Υπάρχουν διάφορα είδη στερεοτύπων.Μια πολύ σημαντική κατηγορία που δυστυχώς αποτελούμε όλοι μέρος της, είναι τα στερεότυπα ανάλογα με το φύλο.Η επιβολή αδυσώπητων προτύπων της κοινωνίας εμφανίζονται από τη στιγμή που ένας άνθρωπος έρθει στη ζωή.Γεννήθηκε κορίτσι;Τότε το μαιευτήριο θα ασφυκτιεί από ροζ χαριτωμένες καρδούλες, λουλούδια και πεταλούδες.Θα παίζει με κούκλες και κουζινικά όταν μεγαλώσει.Γιατί;Γιατί αυτός είναι ο προορισμός της γυναίκας.Να είναι ευαίσθητη, χαριτωμένη, νοικοκυρά και μάνα.Τίποτα παραπάνω, τίποτα λιγότερο.Απεναντίας, αν γεννηθεί αγόρι τότε το χαρακτηριστικό χρώμα θα είναι το μπλε και θα παίζει με αυτοκίνητα, τανκς και στρατιώτες.Μη ρωτήσετε πάλι γιατί, η απάντηση είναι προφανήςάντρας δεν πρέπει να διακατέχεται από ευαισθησίεςρέπει να είναι σκληρός και να έχει ηγετικές ικανότητες για να είναι ο κυρίαρχος του σπιτιού του.Η κοινωνία λοιπόν μας βομβαρδίζει με ατέρμονες διαταγές για το πως θα συμπεριφερόμαστε, πάντα στα οριοθετημένα κοινωνικά πλαίσια που θέτουν άλλοι για τη δίκη μας ζωή.

Μια ακόμη κατηγορία στερεοτύπων είναι αυτά που διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε κοινωνικές τάξεις. Ανέκαθεν οι άνθρωποι αρέσκονται να διαστρωματώνονται ανάλογα με τον πλούτο ή το κύρος τους. Αυτό παρατηρείται και παλαιότερα με τις «κάστες» της Ινδίας, μέχρι και σήμερα ειδικότερα στις καπιταλιστικές κοινωνίες. Είναι κοινά αποδεκτό άλλωστε, ότι ο καπιταλισμός έχει μια αγαστή συνεργασία με την ισχυρότερη δύναμη παγκοσμίως: Το χρήμα. Αυτό όμως δημιουργεί πολλές ανισότητες, με το πλούτο να συγκεντρώνεται στα ανώτερα κοινωνικά στρώματα των κοινωνικών τάξεωνπως έχουμε διαπιστώσει πολλάκις, οι άνθρωποι θαμπώνονται μπροστά στη θέα του χρήματος και παραλύουν οι ηθικές αξίες τους. Η κοινωνική απαξίωση εις βάρος των κατώτερων κοινωνικών τάξεων είναι συχνό φαινόμενο. Στην αντίπερα όχθη η βρίσκονται οι «βασιλιάδες» της πυραμίδας, που χάρη στο κύρος που τους προσδίδει ο κοινωνικός «θρόνος»τους, πράττουν αμοραλιστικά και κινούν τα νήματα με γνώμονα την ιδιοτέλεια που τους διακατέχει.

Τα στερεότυπα που αφορούν τις εθνικότητες δεν θα μπορούσα φυσικά να παραλειφθούν. Εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο γίνονται θύματα άτεγκτων απόψεων που στηρίζονται σε αβάσιμες γενικότητες. Τα εθνικά στερεότυπα σφυρηλατούν μια καθολική κριτική που αφορά ένα έθνος η μία φυλή. Αυτό έχει ως επακόλουθο, μία μερίδα ανθρώπων να καθορίζει και να στιγματίζει έναν ολόκληρο λαό. Λόγου χάρη στην Ελλάδα αναπαράγεται το στερεότυπο ότι οι Αλβανοί είναι κλέφτες. Από την άλλη πλευρά του νομίσματος, σε αρκετές χώρες του εξωτερικού διατυπώνεται το στερεότυπο ότι οι Έλληνες είναι άεργοι. Θα λέγαμε ότι είναι απίθανο να έχει γνωρίζει κανείς όλους τους Έλληνες και να κλήθηκε σε αυτό το συμπέρασμα, όπως το ανάλογο συμβαίνει και στην περίπτωση των Αλβανών. Πιο διεξοδικά, μια καθολική κριτική ενός λαού απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Κανένα αρνητικό πρόσημο δεν θα έπρεπε να συνοδεύει μια συγκεκριμένη φυλή, διότι οι γενικεύσεις αυτές ισοπεδώνουν την διαφορετικότητα και αναπαράγουν μια στείρα άποψη που παραχαράζει την αλήθεια. Το γεγονός ότι μια ομάδα ανθρώπων έχει κοινή εθνικότητα, δεν αποτελεί έρεισμα για να θεωρηθούν ταυτόσημες οι προσωπικότητες των ανθρώπων αυτών.

Επιπροσθέτως, θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε τα στερεότυπα σαν ένα «νόσημα» από το από το οποίο η κοινωνία υποφέρει. Μιας και από πολύ μικρή ηλικία ο οικογενειακός κοινωνικός μας περίγυρος μας «βομβαρδίζει» με διαστρεβλωμένες γενικεύσεις, όλοι έχουμε λίγο η πολύ, στο φάσμα των αντιλήψεων μας κάποιες στερεοτυπικές ιδέεςμως τα καλά νέα είναι, ότι υπάρχει θεραπεία στην νόσο που ακούει στο όνομα «στερεότυπο».

Ένας τρόπος για να αποδεσμευτούμε από αυτές τις πεπαλαιωμένες αντιλήψεις, είναι το φιλτράρισμα των γενικεύσεων που μας παρουσιάζονται ως δεδομένα. Αναλυτικότερα, οτιδήποτε φτάνει στα αυτιά μας, πρέπει να περνάει μέσα από το «κόσκινο» της κριτικής μας σκέψεις ας μην ξεχνάμε ότι πολλά από αυτά που ακούμε, δε βασίζονται στην μία και καθολική αλήθεια, αλλά σε μεμονωμένα συμβάντα.Το κλειδί λοιπόν βρίσκεται στην ενεργή κριτική, και όχι στην παθητική στάση απέναντι σε εικασίες.Με αυτόν τον τρόπο δεν θα λειτουργούμε ως δίαυλος παρερμηνευμένων αξιολογήσεων, αλλά θα εξετάσουμε τα γεγονότα υπό το πρίσμα της δικής μας κρίσης.

Σημαντικός είναι ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η αποδοχή απέναντι στις περιθωριοποιημένες κοινωνικές ομάδες, διότι είναι γνωστό ότι τα στερεότυπα επιβιώνουν μέσω της απέχθειας προς καθετί διαφορετικό, συνεπώς με αυτόν τον τρόπο θα τα εξοντώσουμε. Είναι καιρός, να συνειδητοποιήσουμε πως το διαφορετικό δεν εξισώνεται με το εχθρικό. Όλοι μας έχουμε τη δική μας ταυτότητα, όσο κι αν η κοινωνία έχει την τάση να αποδοκιμάζει οτιδήποτε βρίσκεται εκτός των αποδεκτών προτύπων της. Όμως,ο ασπασμός των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων προϋποθέτει μια αλλαγή στον τρόπο σκέψης μας. Αυτό σημαίνει ότι κρίνεται απαραίτητη η αναίρεση των θέσεων που εδρεύουν στο μυαλό μας και τις θεωρούμε δεδομένες. Οι εποχές αλλάζουν οπότε φυσικό επακόλουθο είναι να αλλάξουν και οι ιδέες μας. Άλλωστε είναι αξιοσημείωτο, ότι μέσα από την αμφισβήτηση και την εσωτερική αναζήτηση, εξελίσσεται πρωτίστως τον πνευματικό μας επίπεδοκαι μετέπειτα η ίδια η κοινωνία.

Επίσης, η αποτελεσματικότερη λύση αυτού του προβλήματος βρίσκεται στη ρίζα του:Η ορθή διαπαιδαγώγηση θα λέγαμε ότι αποτελεί πανάκεια για την εξάλειψη αυτού του νοσηρού φαινομένου. Είναι κοινά αποδεκτό άλλωστε, ότι η οικογένεια παίζει πρωταρχικό ρόλο στην προσωπικότητα ενός παιδιού, αφού τα πρώτα ερεθίσματα που δέχεται κάποιος είναι από τους γονείς του. Συνεπώς, ο οικογενειακός περίγυρος έχει αμετάθετο χρέος να μεταλαμπαδεύσει στα παιδιά το σεβασμό απέναντι στους συνανθρώπους τους. Επιπλέον, απαραίτητο είναι οι γονείς να μην μεταφέρουν στους «εκκολαπτόμενους πολίτες»τα στερεότυπα τα οποία είχαν δεχτεί οι ίδιοι από τον δικό τους περίγυρο ώστε να μη βάλουν τη σκέψη των παιδιών σε ένα συγκεκριμένο μοτίβο. των προκαταλήψεων.

Εύκολα λοιπόν οδηγούμαστε στο συμπέρασμα, ότι τόσο τα στερεότυπα είναι ανεπιθύμητα στην κοινωνία του σήμερα, όσο και οι άνθρωποι που τα αναπαράγουν. Επίσης έχει καταστεί σαφές, ότι οι στερεοτυπικές ταμπέλες που χαρακτηρίζουν ορισμένους ανθρώπους κρύβουν μια υποκειμενική χροιά κάτω από ένα πέπλο αληθοφάνειας. Σε ένα κόσμο που μαστίζεται από την έχθρα ανάμεσα στους ανθρώπους, ας είμαστε εμείς αυτοί που θα καταρρίψουμε τα τείχη της μισαλλοδοξίας που μας χωρίζουν. Όπως άλλωστε είχε πει και ο Νίτσε: «όπως το φίδι που δεν μπορεί να αλλάξει δέρμα πεθαίνει, έτσι και ο νους που δεν μπορεί να αλλάξει άποψη, αχρηστεύεται».

 

Εγγραφή RSS για αυτά τα σχόλια Σχόλια (0 σχολιάστηκε):

Σχολιάστε το άρθρο comment
Παρακαλώ εισάγετε τον κωδικό που βλέπετε στην εικόνα:
  • email Αποστολή σε φίλο
  • print Εμφάνιση εκτύπωσης
  • Plain text Απλό κείμενο
5.00

Powered by IT Development